Chiều ngày 18/3/2026, tổ Ngữ văn – Giáo dục quốc phòng và an ninh trường THPT Văn Lâm đã tổ chức thành công buổi ngoại khóa chuyên đề “Sân khấu hoá tác phẩm văn học” trong không khí sôi nổi, hào hứng và giàu cảm xúc. Đây là hoạt động thiết thực nhằm đổi mới phương pháp dạy học, góp phần đưa văn học đến gần hơn với học sinh thông qua hình thức trải nghiệm sáng tạo.

       Xuyên suốt chương trình, cô giáo trẻ Trần Thị Thoan đã dẫn dắt buổi ngoại khóa một cách duyên dáng, linh hoạt, tạo nên không khí gần gũi và cuốn hút.

       Thầy Lê Khánh Chiến – Phó Hiệu trưởng nhà trường đã phát biểu chỉ đạo, ghi nhận và đánh giá cao sự chủ động, sáng tạo của tổ chuyên môn trong việc tổ chức các hoạt động học tập gắn với thực tiễn, đồng thời nhấn mạnh ý nghĩa của việc sân khấu hoá trong việc khơi dậy niềm yêu thích môn Ngữ văn cho học sinh. Thầy đặc biệt lưu ý “Các thầy giáo, cô giáo dạy môn Ngữ văn cần lựa chọn những tác phẩm, trích đoạn phù hợp; tổ chức hoạt động một cách linh hoạt, tránh hình thức; đồng thời gắn chặt hoạt động sân khấu hoá với mục tiêu bài học để vừa tạo hứng thú cho học sinh vừa đảm bảo chiều sâu kiến thức”.

        Trong phần phát biểu khai mạc buổi ngoại khóa, cô Lê Thị Hoa – Tổ trưởng chuyên môn tổ Ngữ văn – GD Quốc phòng và an ninh đã khẳng định “Văn học không chỉ là những trang sách tĩnh lặng, mà còn là thế giới sống động của cảm xúc, của số phận và của những giá trị nhân văn sâu sắc. Tuy nhiên, để đưa văn học đến gần hơn với học sinh, để mỗi tác phẩm không chỉ được “đọc” mà còn được “cảm”, “hiểu” và “sống cùng”, đòi hỏi chúng ta phải có những phương thức tiếp cận mới mẻ, sáng tạo”. Đến với các tiết mục sân khấu hóa tác phẩm văn học, các em học sinh “không chỉ được hóa thân vào nhân vật, tái hiện lại những tình huống truyện đặc sắc, mà còn có cơ hội rèn luyện kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm, tư duy sáng tạo và khả năng biểu đạt cảm xúc” và buổi chuyên đề hôm nay không chỉ là một hoạt động chuyên môn, mà còn là một “sân chơi học thuật” bổ ích, nơi các em học sinh được thể hiện tài năng, sự tự tin và niềm đam mê với văn học”.    

          Điểm nhấn của chương trình là bốn tiết mục sân khấu hoá đặc sắc, được dàn dựng công phu, sáng tạo. Tiết mục đầu tiên của buổi ngoại khóa là vở kịch “Ăn khế trả vàng” dựa trên cốt truyện “Cây khế” trong kho tàng truyện cố tích Việt Nam. Với tài năng diễn xuất nhập vai và đầy sáng tạo, các em học sinh lớp 10S đã tái hiện sinh động một câu chuyện cổ và truyền tải những thông điệp sâu sắc, thể hiện niềm tin của dân tộc ta vào đạo lý "ở hiền gặp lành", “ác giả ác báo”, đồng thời khuyên con người hãy sống lương thiện, biết chia sẻ với những người xung quanh để có một hạnh phúc thực sự.

        Tiết mục thứ hai của buổi chuyên đề sân khấu hóa tác phẩm văn học đến từ các em học sinh lớp 10S là vở kịch chuyển thể từ một tác phẩm truyện cổ tích cũng rất quen thuộc với bất cứ một tâm hồn Việt nào - “Tấm Cám”. Các màn diễn của tiết mục đã đưa người xem đi qua biết bao cung bậc cảm xúc. Khi thì lắng đọng, gợi nhiều xót xa về thân phận người mồ côi trong cảnh Tấm bị mẹ con Cám đối xử bất công, khi thì lại vui nhộn, hài hước trong cảnh thử hài tại hoàng cung. Câu chuyện đã thể hiện những mâu thuẫn cơ bản trong gia đình cũng như mâu thuẫn xã hội. Đó là mâu thuẫn “mẹ ghẻ - con chồng” xuất phát từ những giá trị vật chất và tinh thần. Đó còn là mâu thuẫn giữa người bị áp bức bóc lột và kẻ áp bức bóc lột, đồng thời cũng là mâu thuẫn giữa cái thiện và cái ác. Từ những mâu thuẫn đó, “Tấm Cám” đã phản ánh cuộc đấu tranh giai cấp trong xã hội, nói lên số phận của những người mồ côi, bất hạnh, thể hiện ước mơ về hạnh phúc gia đình, về công bằng xã hội, về sự chiến thắng của cái thiện trước cái xấu, cái ác.

       “Chuyện người con gái Nam Xương” –Vở kịch thứ ba trong buổi diễn, gây xúc động mạnh với bi kịch của Vũ Nương, qua đó khơi gợi sự đồng cảm sâu sắc về thân phận người phụ nữ trong xã hội xưa. Câu chuyện về người phụ nữ chịu nhiều oan trái trong xã hội phong kiến đã từng được nhà văn Nguyễn Dữ kể lại với tác phẩm “Chuyện người con gái Nam Xương”, nay được các em học sinh lớp 10Q  tái hiện  một cách độc đáo và cảm động. Người vợ hiền thảo, chung trinh ấy đành chọn cách gieo mình xuống sông Hoàng Giang trước sự ghen tuông mù quáng và hắt hủi phũ phàng của chính người chồng nàng luôn yêu thương, trân trọng.

          Trong dòng chảy của văn học Việt Nam, có những tác phẩm không chỉ phản ánh hiện thực mà còn lay động sâu sắc trái tim người đọc. Tiểu thuyết “Tắt đèn” của nhà văn Ngô Tất Tố là một tác phẩm như thế – nơi hiện lên bức tranh u tối về cuộc sống của người nông dân dưới ách sưu thuế nặng nề. Giữa bóng tối của sự áp bức ấy, hình ảnh chị Dậu – một người phụ nữ nông dân nghèo nhưng giàu tình thương và lòng dũng cảm – đã trở thành biểu tượng cho sức sống mãnh liệt của con người. Đoạn trích “Tức nước vỡ bờ” là một trong những trang viết đặc sắc nhất của tác phẩm, tái hiện tình huống kịch tính khi bọn cai lệ và người nhà lý trưởng xông vào nhà chị Dậu để trói anh Dậu đang ốm nặng vì chưa nộp đủ sưu. Trước sự hung hãn và vô nhân tính ấy, người phụ nữ nông dân hiền lành ban đầu chỉ biết nhẫn nhịn, van xin tha thiết. Nhưng khi sự áp bức bị đẩy đến tận cùng, lòng thương chồng và ý thức bảo vệ gia đình đã khiến chị Dậu vùng lên phản kháng mạnh mẽ, đánh trả bọn tay sai. Đây cũng là nội dung vở kịch “Tức nước vỡ bờ” do các diễn viên không chuyên nhưng đầy nhiệt huyết sáng tạo đến từ tập thể lớp 10Q

       Qua tình huống căng thẳng và đầy kịch tính trong đoạn trích “Tức nước vỡ bờ”,  tác phẩm “Tắt đèn” không chỉ phơi bày bản chất tàn bạo của bộ máy thống trị ở nông thôn, mà còn khắc họa vẻ đẹp sức sống tiềm tàng và tinh thần phản kháng mãnh liệt của người nông dân. Chính quy luật “tức nước vỡ bờ” – khi con người bị dồn ép đến giới hạn cuối cùng sẽ vùng lên đấu tranh – đã tạo nên giá trị hiện thực và nhân đạo sâu sắc, đồng thời mở ra một không gian kịch tính giàu cảm xúc để câu chuyện được chuyển thể thành vở kịch đầy sức lay động trên sân khấu. Và đây cũng là tiết mục cuối cùng của buổi ngoại khóa chuyên đề “Sân khấu hóa tác phẩm văn học” 

       Xen kẽ giữa các vở diễn là hai tiết mục văn nghệ đặc sắc - “Tình yêu màu nắng” và “Về miền Tây Bắc”- do em Lê Quỳnh Anh (học sinh lớp 11D) thể hiện. Giọng hát trong trẻo, giàu cảm xúc của em đã góp phần làm “mềm hoá” không gian văn học, tạo nên những khoảng lắng đọng đầy nghệ thuật.

        Phần giao lưu cuối chương trình đã thực sự “đốt nóng” hội trường với những câu hỏi thú vị và sự tham gia nhiệt tình của đông đảo học sinh. Đây không chỉ là dịp củng cố kiến thức mà còn giúp các em mạnh dạn, tự tin thể hiện hiểu biết và tình yêu văn học của mình.

       Buổi ngoại khóa khép lại trong niềm vui, sự hào hứng và nhiều dư âm đẹp. Thành công của chương trình đã khẳng định hiệu quả của việc đổi mới hình thức dạy học Ngữ văn, đồng thời mở ra hướng đi tích cực trong việc phát triển năng lực, phẩm chất cho học sinh.

       Trong thời gian tới, tổ Ngữ văn – GDQP và An ninh sẽ tiếp tục tổ chức nhiều hoạt động ý nghĩa, sáng tạo hơn nữa để mỗi giờ học văn không chỉ là trang sách mà còn là những trải nghiệm sống động, giàu cảm xúc đối với học sinh.

                             Tác giả: Lê Hoa